gonca
05-07-2008, 01:05 AM
Kısırlık
Röportaj: Berna Kavili1.Endometriozis nedir? Rahim içini döşeyen ve aslında bebeğin yerleşmesi için hazırlanan ancak gebe kalınmadığında dökülen "adet olarak bilinir" dokuya endometrium denilir. Yapısal ve davranış olarak bu dokunun çok benzeri hücrelerin
sıklıkla karın içi olmak üzere vücudun herhangi bir yerine yani rahim dışında yerleşmiş hastalık halindeki duruma endometriosis denilir.2. Belirtileri nelerdir?
Hastalığın vücutta yerleştiği yere ve ulaştığı evreye göre değişir, sıklıkla karın içine ve en çok da iç genital organlara yerleştiğine göre; çok ağrılı adet olma, ilişkide ağrı hissetme, uzamış damlama tarzında kanama, bağırsaklara yerleşirse barsak spazmı,kabızlık tam tersi bazen ishal yada barsak tıkanması. Bu doku estrojene duyarlı olduğundan kadın her adet olduğunda bu hastalıklı dokuların içindede bir miktar kanama olur ve bu nedenle her adette gözünden kan gelen hasta gördüm ki çok enden bir durumdur, hasta pek farkına varmaz ama iç organlar arasında yapışıklık yapabilir ve bu nedenle gebe kalmakta güçlük yapabilir, over yani yumurtalığın içine yerleşerek çikolata kisti dediğimiz bir kistin oluşumuna neden olabilir.
3. Endometriozis oluşumunu tetikleyen bilinen bir etken var mıdır?
Geç gebe kalma, geriye adet kanının akması (karın içine akması), geçirilmiş sezaryen bilinen tetikleyici etkenlerdir.
4. Hangi yaş grubu kadınlarda daha sık görülür?
Estrojene duyarlı bir hastalık olduğundan üreme çağı kadınların hastalığıdır.
5. Tam teşhisi nasıl koyulur?
Kesin tanı laparoskopi ile karın içine girerek gözle ve veya alınan biyopsi ile konulur.Eğer yumurtalık içinde çikolata kistine yol açmışsa deneyimli bir ultrason uzmanı da bunun endometriotik kist olduğunu söyleyebilir.
6. Tanısal Laparoskopi nedir? Nasıl uygulanır?
Tanısal laparoskopi; mikro bir kamera , ışık ve lens sistemi içeren bir boru yardımıyla göbekten karına girilerek karın içinin incelenmesidir.Genel anestezi altında karın 3-4 litre CO2 gazı ile şişirildikten sonra sivri bir boru ile göbek altından karına girilir, kamera,ışık bağlanır ve görüntü monitöre verilerek karın içi gözlenir.
7. Cerrahi ve cerrahi olmayan tedavi yöntemleri nelerdir?
Eğer çikolata kisti haline ulaşmışsa tek tedavisi laparoskopik olarak bu kistin çıkarılmasıdır. İlaçla falan kaybolmaz. Cerrahi tedavinin amacı hastalığı iyileştirmek değil, endometriosisin yol açtığı sorunları gidermektir. Yapışıklıklar ve diğer sebeplerle bağırsakların çalışmasını engelliyorsa, çok şiddetli ağrıya yol açan nodul dediğimiz karın içinde dokular arasında kitlelere neden olmuşsa ancak cerrahi olarak tedavi edilebilir. Hastanın adet ağrısı, şiddetli ilişkide ağrı gibi durumlarda geçici
menopoza sokan ilaçlar, doğum kontrol hapları ve yeni bir seçenek olan aromataz enzim inhibitörleri bazen kullanılabilir. En doğal tedavi ise hastanın bir gebelik yaşamasıdır, kanımca en yararlı olanı başarılı bir gebeliktir.
8. Bu yöntemlerin istenen yada istenmeyen herhangi bir yan etkisi var mıdır? ( Bazı hastalar arasında tıkalı tüplerin açıldığına dair bir kanı var, doğru mudur ? )
Cerrahi tedavinin istenmeyen etkileri, yapılan ameliyatın başarılı olamaması yada işleme bağlı komplikasyonlardır. Çikolata kistinin çıkartılması ise en istenen yan etki olarak gebelik şansını çok artırır, bilhassa ameliyattan sonraki ilk 6-8 ay . Eskiden güzel bir ameliyattan sonra 6 ay
menopoza sokan ilaçlar yada doğum kontrol ilaçları verilirdi. Halen verenler var , ama hastanın zaten genellikle asıl istediği gebelik o şansını da sıfırlamaktaydılar. İlaç tedavileri ise, en çok kullanılan depo tarzında hormonları baskılayan yani geçici
menopoza sokan ilaçlar, da klasik menopoz şikayetleri ( ateş basması,terleme )özellikle ilacın 3.ayından sonra olabiliyordu. Daha uzun kullanımda kemik kaybına yol açabiliyordu. Danazol diye daha eski ama yıllarca kullandığımız tek bir ilaç vardır. Danazol ise testosteron hormonuna olan benzerliğinden dolayı tüylenme,saç dökülmesi ses kalınlaşması gibi yan etkilere yol açabilmekteydi. Artık modern yaklaşımda hastanın isteği ve şikayetine göre davranılıyor. Cerrahi tedavi en çok ağır durumlar dışında (barsak sorunları, veya nodul oluşumu gibi) sadece çikolata kistinin çıkartılmasıdır. Diğer tedavilerin hiçbirinin yeri pek kalmadı. Çünkü ilaçla tedavi geçici bir çözüm , ilacı bıraktıktan sonra hastalık kaldığı yerden devam ediyor. Tüplerin hangi kısmından ve hangi sebeple tıkanmasına bağlı olarak ameliyat ile düzelme şansı verilir yada verilmez, ancak artık tüp bebeğin başarısının çok artması nedeniyle bu ameliyatları yapan kimse kalmadı, bu durumdaki hastaları doğrudan tüpbebek tedavilerine alıyoruz.
9. Hastaya hangi tedavinin uygulanacağı kararının kriterleri nelerdir?
Tamamen hastanın şikayeti, ultrasonda saptanan bulgulara göre tedaviye karar verilir.
10.Geçici menopoz uygulamasının hastalık üzerinde ne gibi bir etkisi vardır?
Geçici menopoz uygulaması ile estrojen düzeyi minimale indirilir ve hastalığın ilerlemesi durdurulur: Ancak bu yöntemi 3-6 ay sonra bırakmak zorundasınız. Sonrasında kaldığı yerden olay devam edecektir
11.Aromataz Enzimleri kabul gören bir tedavi yöntemi midir?
Yeni tedavi seçeneklerinden birisidir, ancak kullanımı sınırlıdır.
12.Hastaya uygun tedavi yapıldıktan sonra tekrarlama olasılıkları nedir ?
Kadın adet görmeye devam ettiği sürece tekrarlayabilir ve her hastadaki seyri farklıdır. Özellikle çikolata kisti çıkartılması için söyleyebiliriz ki, iyi bir cerrahi tedaviden sonraki ilk 5 yıl içinde tekrarlamasını beklemiyoruz.
13.Endometriozisi bir kanser çeşidi olarak görmek doğru bir yaklaşım mıdır?
Endometriosis iyi huylu yani benign bir tumoral oluşumdur, yani kanser değildir. Ancak vücutta yarattığı sorunlar bazen bir kanserden geri kalmaz. Hiçbir zaman öldürmez, fakat bazen öyle ağrılara yol açabilir ki hastayı çok üzebilir.
14.Herhangi bir yöntem ile hastalıktan tamamen kurtulmak mümkün müdür?
Menapoza kadar aktif olabilir, ancak hiçbir zaman şunu yada bunu yaptık ve siz ömür boyu bundan kurtuldunuz diyemeyiz
15.Endometriozisin üreme sağlığına etkisi nedir?
Asıl yarattığı etki gebe kalma üzerinedir, gebe kalamayan hastaların %10-25'inde endometriosis vardır. Karın içinde yarattığı tahribat ile yapışıklıklar, karın içi zarı üzerindeki barut yanığı diye adlandırdığımız odaklardan salınan maddelerin yumurta-sperm ilişkisini bozabilmesi yani döllenmeyi kötü etkilemesi, yumurtalığın içine yerleşerek oluşturduğu çikolata kistlerinin yumurtalığın yapısını bozması-rezervini azaltması nedeniyle ciddi bir infertilite sebebidir.
16.Endometriozisi olan bir hastanın kısırlık tedavisine alınmasının bir mahsuru var mıdır?
Artık endometriosisin varlığının özellikle tüp bebek başarısı üzerine doğrudan etkisinin olmadığını biliyoruz, yani erken evre veya çikolata kistli bir hastayı tedaviye aldınız ve yeterli sayıda yumurta elde edilmişse gebe kalma şansı azalmıyor. Fakat hastaların genellikle yumurtalık rezervi de çok azalmış olduğundan dolaylı olarak gebe kalma şansları azalabilmektedir.
17.Endometriozis ile gebe kalınması durumunda anne ve bebek sağlığı ne yönde etkilenir?
Gebe kalındığı andan itibaren anne yada bebeğe bir zararı olmayacaktır. Sadece nadiren de olsa çikolata kistinin enfekte olup o yumurtalıkta bir abse gelişmesi veya kistin yırtılması gibi bir olasılık teorik olarak vardır, ama bu da çok nadirdir.
18.Endometriozisin anneden kız bebeğe aktarılması söz konusu mudur? Annesinde endometrizis görülen bir kadının endolu olma ihtimali diğerlerine göre daha yüksek midir?
Aileden genetik geçiş bilinmemektedir. Yine de ailede bir bayanda endometriosis varsa diğerlerinin bu hastalığa yakalanma riski 8 kat artmaktadır, yani bazı ailelerde sık görülmektedir.
Dr Cengiz Alataş' ın iletişim bilgileri :
dralatas@tupbebek.com
ART Kadın Hastalıkları Merkezi
Tel: 0212 219 12 02**
Fax: 0212 219 12 37
Amerikan Hastanesi Üreme Sağlığı Merkezi
Tel: 0 212 311 20 00
http://www.tupbebek.com/?name=News&file=article&sid=282
Röportaj: Berna Kavili1.Endometriozis nedir? Rahim içini döşeyen ve aslında bebeğin yerleşmesi için hazırlanan ancak gebe kalınmadığında dökülen "adet olarak bilinir" dokuya endometrium denilir. Yapısal ve davranış olarak bu dokunun çok benzeri hücrelerin
sıklıkla karın içi olmak üzere vücudun herhangi bir yerine yani rahim dışında yerleşmiş hastalık halindeki duruma endometriosis denilir.2. Belirtileri nelerdir?
Hastalığın vücutta yerleştiği yere ve ulaştığı evreye göre değişir, sıklıkla karın içine ve en çok da iç genital organlara yerleştiğine göre; çok ağrılı adet olma, ilişkide ağrı hissetme, uzamış damlama tarzında kanama, bağırsaklara yerleşirse barsak spazmı,kabızlık tam tersi bazen ishal yada barsak tıkanması. Bu doku estrojene duyarlı olduğundan kadın her adet olduğunda bu hastalıklı dokuların içindede bir miktar kanama olur ve bu nedenle her adette gözünden kan gelen hasta gördüm ki çok enden bir durumdur, hasta pek farkına varmaz ama iç organlar arasında yapışıklık yapabilir ve bu nedenle gebe kalmakta güçlük yapabilir, over yani yumurtalığın içine yerleşerek çikolata kisti dediğimiz bir kistin oluşumuna neden olabilir.
3. Endometriozis oluşumunu tetikleyen bilinen bir etken var mıdır?
Geç gebe kalma, geriye adet kanının akması (karın içine akması), geçirilmiş sezaryen bilinen tetikleyici etkenlerdir.
4. Hangi yaş grubu kadınlarda daha sık görülür?
Estrojene duyarlı bir hastalık olduğundan üreme çağı kadınların hastalığıdır.
5. Tam teşhisi nasıl koyulur?
Kesin tanı laparoskopi ile karın içine girerek gözle ve veya alınan biyopsi ile konulur.Eğer yumurtalık içinde çikolata kistine yol açmışsa deneyimli bir ultrason uzmanı da bunun endometriotik kist olduğunu söyleyebilir.
6. Tanısal Laparoskopi nedir? Nasıl uygulanır?
Tanısal laparoskopi; mikro bir kamera , ışık ve lens sistemi içeren bir boru yardımıyla göbekten karına girilerek karın içinin incelenmesidir.Genel anestezi altında karın 3-4 litre CO2 gazı ile şişirildikten sonra sivri bir boru ile göbek altından karına girilir, kamera,ışık bağlanır ve görüntü monitöre verilerek karın içi gözlenir.
7. Cerrahi ve cerrahi olmayan tedavi yöntemleri nelerdir?
Eğer çikolata kisti haline ulaşmışsa tek tedavisi laparoskopik olarak bu kistin çıkarılmasıdır. İlaçla falan kaybolmaz. Cerrahi tedavinin amacı hastalığı iyileştirmek değil, endometriosisin yol açtığı sorunları gidermektir. Yapışıklıklar ve diğer sebeplerle bağırsakların çalışmasını engelliyorsa, çok şiddetli ağrıya yol açan nodul dediğimiz karın içinde dokular arasında kitlelere neden olmuşsa ancak cerrahi olarak tedavi edilebilir. Hastanın adet ağrısı, şiddetli ilişkide ağrı gibi durumlarda geçici
menopoza sokan ilaçlar, doğum kontrol hapları ve yeni bir seçenek olan aromataz enzim inhibitörleri bazen kullanılabilir. En doğal tedavi ise hastanın bir gebelik yaşamasıdır, kanımca en yararlı olanı başarılı bir gebeliktir.
8. Bu yöntemlerin istenen yada istenmeyen herhangi bir yan etkisi var mıdır? ( Bazı hastalar arasında tıkalı tüplerin açıldığına dair bir kanı var, doğru mudur ? )
Cerrahi tedavinin istenmeyen etkileri, yapılan ameliyatın başarılı olamaması yada işleme bağlı komplikasyonlardır. Çikolata kistinin çıkartılması ise en istenen yan etki olarak gebelik şansını çok artırır, bilhassa ameliyattan sonraki ilk 6-8 ay . Eskiden güzel bir ameliyattan sonra 6 ay
menopoza sokan ilaçlar yada doğum kontrol ilaçları verilirdi. Halen verenler var , ama hastanın zaten genellikle asıl istediği gebelik o şansını da sıfırlamaktaydılar. İlaç tedavileri ise, en çok kullanılan depo tarzında hormonları baskılayan yani geçici
menopoza sokan ilaçlar, da klasik menopoz şikayetleri ( ateş basması,terleme )özellikle ilacın 3.ayından sonra olabiliyordu. Daha uzun kullanımda kemik kaybına yol açabiliyordu. Danazol diye daha eski ama yıllarca kullandığımız tek bir ilaç vardır. Danazol ise testosteron hormonuna olan benzerliğinden dolayı tüylenme,saç dökülmesi ses kalınlaşması gibi yan etkilere yol açabilmekteydi. Artık modern yaklaşımda hastanın isteği ve şikayetine göre davranılıyor. Cerrahi tedavi en çok ağır durumlar dışında (barsak sorunları, veya nodul oluşumu gibi) sadece çikolata kistinin çıkartılmasıdır. Diğer tedavilerin hiçbirinin yeri pek kalmadı. Çünkü ilaçla tedavi geçici bir çözüm , ilacı bıraktıktan sonra hastalık kaldığı yerden devam ediyor. Tüplerin hangi kısmından ve hangi sebeple tıkanmasına bağlı olarak ameliyat ile düzelme şansı verilir yada verilmez, ancak artık tüp bebeğin başarısının çok artması nedeniyle bu ameliyatları yapan kimse kalmadı, bu durumdaki hastaları doğrudan tüpbebek tedavilerine alıyoruz.
9. Hastaya hangi tedavinin uygulanacağı kararının kriterleri nelerdir?
Tamamen hastanın şikayeti, ultrasonda saptanan bulgulara göre tedaviye karar verilir.
10.Geçici menopoz uygulamasının hastalık üzerinde ne gibi bir etkisi vardır?
Geçici menopoz uygulaması ile estrojen düzeyi minimale indirilir ve hastalığın ilerlemesi durdurulur: Ancak bu yöntemi 3-6 ay sonra bırakmak zorundasınız. Sonrasında kaldığı yerden olay devam edecektir
11.Aromataz Enzimleri kabul gören bir tedavi yöntemi midir?
Yeni tedavi seçeneklerinden birisidir, ancak kullanımı sınırlıdır.
12.Hastaya uygun tedavi yapıldıktan sonra tekrarlama olasılıkları nedir ?
Kadın adet görmeye devam ettiği sürece tekrarlayabilir ve her hastadaki seyri farklıdır. Özellikle çikolata kisti çıkartılması için söyleyebiliriz ki, iyi bir cerrahi tedaviden sonraki ilk 5 yıl içinde tekrarlamasını beklemiyoruz.
13.Endometriozisi bir kanser çeşidi olarak görmek doğru bir yaklaşım mıdır?
Endometriosis iyi huylu yani benign bir tumoral oluşumdur, yani kanser değildir. Ancak vücutta yarattığı sorunlar bazen bir kanserden geri kalmaz. Hiçbir zaman öldürmez, fakat bazen öyle ağrılara yol açabilir ki hastayı çok üzebilir.
14.Herhangi bir yöntem ile hastalıktan tamamen kurtulmak mümkün müdür?
Menapoza kadar aktif olabilir, ancak hiçbir zaman şunu yada bunu yaptık ve siz ömür boyu bundan kurtuldunuz diyemeyiz
15.Endometriozisin üreme sağlığına etkisi nedir?
Asıl yarattığı etki gebe kalma üzerinedir, gebe kalamayan hastaların %10-25'inde endometriosis vardır. Karın içinde yarattığı tahribat ile yapışıklıklar, karın içi zarı üzerindeki barut yanığı diye adlandırdığımız odaklardan salınan maddelerin yumurta-sperm ilişkisini bozabilmesi yani döllenmeyi kötü etkilemesi, yumurtalığın içine yerleşerek oluşturduğu çikolata kistlerinin yumurtalığın yapısını bozması-rezervini azaltması nedeniyle ciddi bir infertilite sebebidir.
16.Endometriozisi olan bir hastanın kısırlık tedavisine alınmasının bir mahsuru var mıdır?
Artık endometriosisin varlığının özellikle tüp bebek başarısı üzerine doğrudan etkisinin olmadığını biliyoruz, yani erken evre veya çikolata kistli bir hastayı tedaviye aldınız ve yeterli sayıda yumurta elde edilmişse gebe kalma şansı azalmıyor. Fakat hastaların genellikle yumurtalık rezervi de çok azalmış olduğundan dolaylı olarak gebe kalma şansları azalabilmektedir.
17.Endometriozis ile gebe kalınması durumunda anne ve bebek sağlığı ne yönde etkilenir?
Gebe kalındığı andan itibaren anne yada bebeğe bir zararı olmayacaktır. Sadece nadiren de olsa çikolata kistinin enfekte olup o yumurtalıkta bir abse gelişmesi veya kistin yırtılması gibi bir olasılık teorik olarak vardır, ama bu da çok nadirdir.
18.Endometriozisin anneden kız bebeğe aktarılması söz konusu mudur? Annesinde endometrizis görülen bir kadının endolu olma ihtimali diğerlerine göre daha yüksek midir?
Aileden genetik geçiş bilinmemektedir. Yine de ailede bir bayanda endometriosis varsa diğerlerinin bu hastalığa yakalanma riski 8 kat artmaktadır, yani bazı ailelerde sık görülmektedir.
Dr Cengiz Alataş' ın iletişim bilgileri :
dralatas@tupbebek.com
ART Kadın Hastalıkları Merkezi
Tel: 0212 219 12 02**
Fax: 0212 219 12 37
Amerikan Hastanesi Üreme Sağlığı Merkezi
Tel: 0 212 311 20 00
http://www.tupbebek.com/?name=News&file=article&sid=282