Moda | Diyet & Fitness | Güzellik | Sağlık | Dekorasyon | Yemek | Kadınca | Astroloji
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
5/04/2010 sehrikadin
Telif hakkı, herhangi bir bilgi veya düÅŸünce ürününün kullanılması ve yayılması ile ilgili hakların, yasalarla belirli kiÅŸilere verilmesidir. Kısaca, orijinal bir yaratının kopyalanmasına veya kullanılmasına izin verme hakkıdır.
Telif hakkı, genellikle belirli bir süre için geçerlidir. Sembolü çember içinde bir "C" harfidir, © harfi üzerinde bulunduÄŸu yaratının telif haklarının korunduÄŸunu belirtir ve Ä°ngilizce "copyright" kelimesini ifade eder.
GÜZEL SANAT ESERLERÄ°:
Madde 4 - (DeÄŸiÅŸik madde: 07/06/1995 - 4110/2 md.)
Güzel sanat eserleri, estetik deÄŸere sahip olan;
1. YaÄŸlı ve suluboya tablolar; her türlü resimler, desenler, pasteller, gravürler, güzel yazılar ve tezhipler, kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taÅŸ, aÄŸaç veya diÄŸer maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler, kaligrafi, serigrafi,
2. Heykeller, kabartmalar ve oymalar,
3. Mimarlık eserleri,
4. El iÅŸleri ve küçük sanat eserleri, minyatürler ve süsleme sanatı ürünleri ile tekstil, moda tasarımları,
5. FotoÄŸrafik eserler ve slaytlar,
6. Grafik eserler,
7. Karikatür eserleri,
8. Her türlü tiplemelerdir.
Krokiler, resimler, maketler, tasarımlar ve benzeri eserlerin endüstriyel model ve resim olarak kullanılması, düÅŸünce ve sanat eserleri olmak sıfatlarını etkilemez.
IV - SÄ°NEMA ESERLERÄ°:
Madde 5 - (DeÄŸiÅŸik madde: 03/03/2001 - 4630/3. md.)
Sinema eserleri, her nevi bedii, ilmi, öÄŸretici veya teknik mahiyette olan veya günlük olayları tespit eden filmler veya sinema filmleri gibi, tespit edildiÄŸi materyale bakılmaksızın, elektronik veya mekanik veya benzeri araçlarla gösterilebilen, sesli veya sessiz, birbiriyle iliÅŸkili hareketli görüntüler dizisidir.
C -Ä°ÅžLENMELER VE DERLEMELER:
Madde 6 - DiÄŸer bir eserden istifade suretiyle vücuda getirilipte bu esere nispetle müstakil olmıyan ve aÅŸağıda baÅŸlıcaları yazılı fikir ve sanat mahsulleri iÅŸlenmedir:
1. Tercümeler;
2. Roman, hikaye, ÅŸiir ve tiyatro piyesi gibi eserlerden birinin bu sayılan nevilerden bir baÅŸkasına çevrilmesi;
3. Musiki, güzel sanatlar, ilim ve edebiyat eserlerinin filim haline sokulması veya filime alınmaya ve radyo ve televizyon ile yayıma müsait bir ÅŸekle sokulması;
4. Musiki aranjman ve tertipleri;
5. Güzel sanat eserlerinin bir ÅŸekilden diÄŸer ÅŸekillere sokulması;
6. Bir eser sahibinin bütün veya aynı cinsten olan eserlerinin külliyat haline konulması;
7. Belli bir maksada göre ve hususi bir plan dahilinde seçme ve toplama eserler tertibi;
8. Henüz yayımlanmamış olan bir eserin ilmi araÅŸtırma ve çalışma neticesinde yayımlanmaya elveriÅŸli hale getirilmesi (Ä°lmi bir araÅŸtırma ve çalışma mahsulü olmayan alelade transkripsiyonlarla faksimileler bundan müstesnadır.);
9. Başkasına ait bir eserin izah veya şerhi yahut kısaltılması.
10. (Ek bent: 07/06/1995 - 4110/3 md.) Bir bilgisayar programının uyarlanması, düzenlenmesi veya herhangi bir deÄŸiÅŸim yapılması;
11. (Ek bent: 07/06/1995 - 4110/3 md.) Belli bir maksada göre ve hususi bir plan dahilinde verilerin ve materyallerin seçilip derlenmesi sonucu ortaya çıkan (Ek ibare: 03/03/2001 - 4630/4. md.) ve bir araç ile okunabilir veya diÄŸer biçimdeki veri tabanları (Ancak, burada saÄŸlanan koruma, veri tabanı içinde bulunan verilere materyalin korunması için geniÅŸletilemez).
(Ek ibare: 03/03/2001 - 4630/4. md. ) Ä°stifade edilen eserin sahibinin haklarına zarar getirmemek ÅŸartıyla oluÅŸturulan ve Ä°ÅŸliyenin hususiyetini taşıyan iÅŸlenmeler, bu kanuna göre eser sayılır.
Ç -ALENÄ°LEÅžMÄ°Åž VE YAYIMLANMIÅž ESERLER:
Madde 7 - Hak sahibinin rızasiyle umuma arzedilen bir eser alenileşmiş sayılır.
Bir eserin aslından çoÄŸaltma ile elde nüshaları hak sahibinin rızasiyle satışa çıkarılma veya dağıtılma yahut diÄŸer bir ÅŸekilde ticaret mevkiine konulma suretiyle umuma arzedilirse o eser yayımlanmış sayılır.
5680 sayılı Basın Kanununun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası hükmü mahfuzdur.
Ä°KÄ°NCÄ° BÖLÜM: ESER SAHÄ°BÄ°
A TARÄ°F:
I - GENEL OLARAK:
Madde 8 - (DeÄŸiÅŸik madde: 03/03/2001 - 4630/5. md.)
Bir eserin sahibi onu meydana getirendir.
Bir işlenmenin ve derlemenin sahibi, asıl eser sahibinin hakları mahfuz kalmak şartıyla onu işleyendir.
Sinema eserlerinde; yönetmen, özgün müzik bestecisi, senaryo yazarı ve diyalog yazarı, eserin birlikte sahibidirler. Canlandırma tekniÄŸiyle yapılmış sinema eserlerinde, animatör de eserin birlikte sahipleri arasındadır.
II - ESER SAHÄ°PLERÄ°NÄ°N BÄ°RDEN FAZLA OLUÅžU:
Madde 9 - Birden fazla kimselerin birlikte vücuda getirdikleri eserin kısımlara ayrılması mümkünse, bunlardan her biri vücuda getirdiÄŸi kısmın sahibi sayılır.
Aksi kararlaÅŸtırılmış olmadıkça, eseri birlikte vücuda getirenlerden her biri bütün eserin deÄŸiÅŸtirilmesi veya yayımlanması için diÄŸerlerinin iÅŸtirakini istiyebilir. DiÄŸer taraf muhik bir sebep olmaksızın iÅŸtirak etmezse, mahkemece müsaade verilebilir. Aynı hüküm mali hakların kullanılmasında da uygulanır.
III - ESER SAHÄ°PLERÄ° ARASINDAKÄ° BÄ°RLÄ°K:
Madde 10 - Birden fazla kimsenin iÅŸtirakiyle vücuda getirilen eser ayrılmaz bir bütün teÅŸkil ediyorsa, eserin sahibi, onu vücuda getirenlerin birliÄŸidir.
BirliÄŸe adi ÅŸirket hakkındaki hükümler uygulanır. Eser sahiplerinden biri, birlikte yapılacak bir muameleye muhik bir sebep olmaksızın müsaade etmezse, bu müsaade mahkemece verilebilir. Eser sahiplerinden her biri, birlik menfaatlerine tecavüz edildiÄŸi takdirde tek başına hareket edebilir.
Bir eserin vücuda getirilmesinde yapılan teknik hizmetler veya teferruata ait yardımlar, iÅŸtirake esas teÅŸkil etmez.
(Ek fıkra: 03/03/2001 - 4630/6. md.) Birden fazla kimsenin iÅŸtiraki ile vücuda getirilen eser, ayrılmaz bir bütün teÅŸkil ediyorsa bir sözleÅŸmede veya hizmet ÅŸartlarında veya eser meydana getirildiÄŸinde yürürlükte olan herhangi bir yasada aksi öngörülmediÄŸi takdirde birlikte eser üzerindeki haklar eser sahiplerini bir araya getiren gerçek veya tüzel kiÅŸi tarafından kullanılır. Sinema eseri ile ilgili haklar saklıdır.
B ESER SAHİPLİĞİ HAKKINDA KARİNELER:
I - SAHÄ°BÄ°NÄ°N ADI BELÄ°RTÄ°LEN ESERLERDE:
Madde 11 - Yayımlanmış eser nüshalarında veya güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır.
(Değişik fıkra: 07/06/1995 - 4110/5 md.) Umumi yerlerde veya radyotelevizyon aracılığı ile verilen konferans ve temsillerde, mutad şekilde eser sahibi olarak tanıtılan kimse o eserin sahibi sayılır, meğer ki, birinci fıkradaki karine yoluyla diğer bir kimse eser sahibi sayılsın.
II - SAHÄ°BÄ°NÄ°N ADI BELÄ°RTÄ°LMÄ°YEN ESERLERDE:
Madde 12 - Yayımlanmış olan bir eserin sahibi 11 inci maddeye göre belli olmadıkça, yayımlıyan ve o da belli deÄŸilse çoÄŸaltan, eser sahibine ait hak ve salahiyetleri kendi namına kullanabilir.
Bu salahiyetler, 11 inci maddenin 2 nci fıkrasındaki karine ile eser sahibinin belli olmadığı hallerde konferansı verene veya temsili icra ettirene aittir.
Bu maddeye göre salahiyetli kimselerle asıl hak sahipleri arasındaki münasebetlere, aksi kararlaÅŸtırılmamışsa, adi vekalet hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: FÄ°KRÄ° HAKLAR
A ESER SAHÄ°BÄ°NÄ°N HAKLARI:
I - GENEL OLARAK:
Madde 13 - Fikir ve sanat eserleri üzerinde sahiplerinin mali ve manevi menfaatleri bu kanun dairesinde himaye görür.
Eser sahibine tanınan hak ve salahiyetler eserin bütününe ve parçalarına ÅŸamildir.
(DeÄŸiÅŸik fıkra:03/03/2004-5101/10.mad) *1* Filmlerin ilk tespitini gerçekleÅŸtiren film yapımcıları ile seslerin ilk tespitini gerçekleÅŸtiren fonogram yapımcıları, hak ihdas etmek amacı taşımaksızın, sahip oldukları hakların ihlâl edilmemesi, hak sahipliklerinin belirlenmesinde ispat kolaylığı saÄŸlanması ve malî haklara iliÅŸkin yararlanma yetkilerinin takip edilmesi maksadıyla, sinema ve müzik eserlerini içeren yapımlarının kayıt ve tescilini yaptırırlar. Aynı maksatla, eser sahiplerinin talebi üzerine, bu Kanun kapsamında korunan tüm eserlerin kayıt ve tescili yapılabilir, malî haklara iliÅŸkin yararlanma yetkileri de kayıt altına alınabilir. Beyana müstenit yapılan bu iÅŸlemlerden Bakanlık sorumlu tutulamaz. Ancak, kayıt ve tescil iÅŸlemlerine esas teÅŸkil edecek iÅŸlemlerde, mevcut olmadığını bildiÄŸi veya bilmesi icap ettiÄŸi veya kendisine ait olmayan malî ve manevî haklara iliÅŸkin yanlış beyanda bulunanlar, bu Kanunda öngörülen hukukî ve cezaî müeyyidelere tâbidirler. Bu Kanun kapsamında yapılan tüm kayıt ve tescil iÅŸlemlerine iliÅŸkin ücretler Bakanlık tarafından belirlenir. Kayıt ve tescilin usul ve esasları, ücretlerinin belirlenmesi ile diÄŸer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
II - MANEVÄ° HAKLAR:
1. UMUMA ARZ SALAHÄ°YETÄ°:
Madde 14 - Bir eserin umuma arzedilip edilmemesini, yayımlanma zamanını ve tarzını munhasıran eser sahibi tayin eder.
Bütünü veya esaslı bir kısmı alenileÅŸmemiÅŸ olan, yahut ana hatları her hangi bir suretle henüz umuma tanıtılmıyan bir eserin muhtevası hakkında ancak o eserin sahibi malümat verebilir.
(DeÄŸiÅŸik fıkra: 03/03/2001 - 4630/8. md.) Eserin umuma arz edilmesi veya yayımlanma tarzı, sahibinin ÅŸeref ve itibarını zedeleyecek mahiyette ise eser sahibi, baÅŸkasına yazılı izin vermiÅŸ olsa bile eserin gerek aslının gerek iÅŸlenmiÅŸ ÅŸeklinin umuma tanıtılması veya yayımlanmasını menedebilir. Menetme yetkisinden sözleÅŸme ile vazgeçmek hükümsüzdür. DiÄŸer tarafın tazminat hakkı saklıdır.
2. ADIN BELÄ°RTÄ°LMESÄ° SALAHÄ°YETÄ°:
Madde 15 - Eseri, sahibinin adı veya müstear adı ile yahut adsız olarak, umuma arzetme veya yayımlama hususunda karar vermek salahiyeti munhasıran eser sahibine aittir.
Bir güzel sanat eserinden çoÄŸaltma ile elde edilen kopyelerle bir iÅŸlenmenin aslı veya çoÄŸaltılmış nüshaları üzerinde asıl eser sahibinin ad veya alametinin, kararlaÅŸtırılan veya adet olan ÅŸekilde belirtilmesi ve vücuda getirilen eserin bir kopye veya iÅŸlenme olduÄŸunun açıkça gösterilmesi ÅŸarttır.
Bir eserin kimin tarafından vücuda getirildiÄŸi ihtilaflı ise, yahut her hangi bir kimse eserin sahibi olduÄŸunu iddia etmekte ise, hakiki sahibi, hakkının tesbitini mahkemeden istiyebilir.
(Ek fıkra: 07/06/1995 - 4110/6 md.) Eser niteliÄŸindeki mimari yapılarda, yazılı istem üzerine eserin görülen bir yerine eser sahibinin uygun göreceÄŸi malzeme ile silinmeyecek biçimde eser sahibinin adı yazılır.
|